Varen Friesland

Vele mogelijkheden
Voor de kostbaarste dagen van het jaar, de vakantiedagen, is Friesland een doel dat de moeite waard is, want deze noordelijke provincie biedt de watersporter een grote hoeveelheid aan mogelijkheden. De aanwezige voorzieningen zijn zo fantastisch goed, dat het de harten van alle vakantiekapiteins sneller zal doen slaan. De overvloed aan voortreffelijke jachthavens, de talloze ligplaatsen in de vrije natuur, maar ook de mogelijkheid om midden in steden of dorpen aan te leggen, laten steeds weer een overweldigende indruk bij de vakantiegangers achter. Er zijn 13 grote en 17 kleinere binnenmeren. Bovendien grenst Friesland aan het IJsselmeer en aan de Waddenzee.
 
Vriendelijk en open
De vakantieganger zal snel vast kunnen stellen, dat de Friezen een eigenzinnig volkje zijn, wat niet in de laatste plaats veroorzaakt wordt door de eigen taal, het Frysk. Een taal die overigens ouder is dan het Nederlands. Hoewel de Friezen soms redelijk zwijgzaam kunnen zijn, zijn ze tegenover hun gasten zeer open. Wind en water, maar ook de eeuwenlange strijd tegen de zee, hebben een stempel gedrukt op de mensen uit deze provincie. Hulpvaardigheid en vriendelijkheid zijn voor de Friezen deugden, waarmee de gast steeds weer zal worden geconfronteerd.
 
Bezienswaardig Leeuwarden
Een groot aantal bezienswaardigheden bevindt zich direct aan bij de bootjesmensen meest populaire waterwegen. De hoofdstad van de provincie Friesland, Leeuwarden of Ljouwert, ligt weliswaar eigenlijk aan de rand van de toeristische route, maar moet toch beslist in de routeplanning worden meegenomen. De moderne architectuur en historische bouwwerken van de stad vormen een symbiose, die z'n gelijke niet kent. Symbool van Leeuwarden is de 40 meter hoge Oldehove, een kerktoren die werd gebouwd tussen 1529 en 1532. Het totale bouwwerk werd nooit afgemaakt, omdat het aan een kant in een zachte zandbodem wegzakte. Het is een soort van 'toren van Pisa' van het noorden geworden en daarom een zeer populair object om te fotograferen. De beroemdste dochter van de provinciehoofdstad was Margarethe Zelle, die onder de naam Mata Hari als meesterspionne de geschiedenis in ging. Zij werd op 15 oktober 1917 op grond van vermeende spionagediensten ten gunste van Duitsland in Frankrijk ter dood gebracht. Haar schuld werd echter nooit bewezen. Het is waarschijnlijk, dat men de erotische danseres en levensgenietster Mata Hari tot voorbeeld wilde stellen. De stad heeft haar een klein gedenkteken geschonken en in het plaatselijke museum kan men het een en ander over Margarethe Zelle te weten komen. Bezienswaardig is ook de historische waag, die zich midden in het centrum van de stad bevindt. Vlak bij het centrum zijn voldoende ligplaatsen voor een kort of wat langer bezoek.
 
Franeker en het planetarium
Wie al tot Leeuwarden is doorgedrongen, zou eigenlijk nog via het Van Harinxmakanaal door moeten varen tot aan Franeker, want daar bevindt zich het door Eise Eisinga geheel uit hout vervaardigde planetarium. Ondanks het feit dat het al in 1781 is gemaakt, functioneert het nog steeds.
 
Harlingen en de Wadden
Van Franeker naar Harlingen is slechts een luttel aantal kilometers. Daar bevindt zich ook een deel van de "Bruine Vloot" met de typische platbodemzeiljachten. De Noorderhaven heeft beschermde ligplaatsen die niet ver van het centrum liggen. In de zomermaanden liggen de jachten en schepen er zij aan zij, zodat men de haven vrijwel zonder bang te hoeven zijn voor natte voeten over kan steken. Dat Harlingen al zeer vroeg relaties onderhield met een groot aantal landen, is te zien aan enkele bezienswaardige opslagplaatsen en pakhuizen, die met liefde werden gerestaureerd en nu als woningen in gebruik zijn genomen. Voor schippers zonder de nodige ervaring is Harlingen overigens eindstation, want een tocht naar het eiland Terschelling of Vlieland vergt toch enige nautische kennis. Dat geldt overigens ook voor een trip "buitenom" van Harlingen naar Makkum, Workum, Stavoren of Lemmer. Wie Terschelling of Vlieland toch met een bezoekje wil vereren en niet beschikt over voldoende zeemanskennis, kan met de catamaran of met de veerboot oversteken. De beide eilanden zijn juweeltjes en de voor hun kust liggende zandbanken zijn een reservaat voor zeehonden en zeldsame watervogels.
 
Puur natuur: de Princenhof
Op de terugweg van Harlingen naar de Friese meren kunt u een tussenstop maken in het kleine dorpje Warten of doorvaren naar de parel van Friesland, de Princenhof. De waterwegen van dit gedeeltelijk onder natuurbescherming staande gebied zijn ontstaan door turfwinning. Een wonderbaarlijk landschap,een gebied van natuurlijke schoon heid, openbaart zich voor de watersporter. Dit reservaat voor flora en fauna mag slechts gedeeltelijk worden bevaren en er dient afstand van het riet te worden gehouden. Earnewâld met z'n voortreffelijke voorzieningen biedt zich aan voor een tussenstop of een overnachting. Eveneens de moeite waard is Grou met z'n autovrije winkelstraat. Hier is alles voor de dagelijkse behoefte verkrijgbaar. In de voetgangerszone bevindt zich een kaaswinkel, die in de wijde omtrek bekend is. Het assortiment is reusachtig en bovendien is er een rijk aanbod aan allerhande noten. In Grou is er eveneens een "verborgen kerk". Daar kwamen in vroeger dagen in het geniep de Mennonieten bijeen, die als nietgereformeerde christenen hun geloof niet in alle openheid mochten uitoefenen. Het aanbod aan ligplaatsen laat niets te wensen over. Wie echter in de centrum van het dorp bij het hotel Oostergo aan wil leggen, moet in het hoogseizoen tijdig z'n ligplaats veiligstellen.
 
Via Akkrum naar het Sneekermeer
Om van Grou naar het Sneekermeer te komen, kan men via het Prinses Margrietkanaal varen of het aantrekkelijke Pikmeer, de Zijlrode, het plaatsje Akkrum en de schilderachtige Kromme Knillis kiezen, om ten slotte bij het hotel Oude Schouw weer op het Prinses Margrietkanaal uit te komen. Hotel en restaurant zijn ver over de grenzen van Friesland bekend. Vanaf het terras heeft men bovendien een fantastisch uitzicht op het drukke scheepvaartverkeer. Overnachten aan de gastensteiger is mogelijk. De beroepsvaart produceert echter wel golfslag, waardoor het aan te raden is een beschutte ligplaats te zoeken.
 
Het Sneekermeer
Het Sneekermeer is een van de meest geliefde gebieden van Friesland. Het nodigt uit om wat langer te blijven, want zelfs buiten de betonning is er voor jachten met een diepgang tot 1,2 m nog voldoende water onder de kiel. Men kan zonder problemen voor anker gaan om van de zon te genieten of te zwemmen. Rondom het Sneekermeer zijn er meer dan genoeg jachthavens en ligplaatsen. Bijvoorbeeld in Terherne, het Kameleondorp. Daar vindt men bovendien in een oude boerderij een kopie van het kleine dorp inclusief windmolen en politiebureau met gevangenis, dat de achtergrond voor de vermaarde kinderboeken van Hotze de Roos vormde. Populair is ook het Starteiland, een klein eiland in de zuidwestelijke hoek van het Sneekermeer. Behalve sanitaire voorzieningen is er ook een restaurant. Mensen die op zoek zijn naar rust wordt aangeraden het Starteiland tijdens de Sneekweek te vermijden, want dan heerst er een grote drukte en zorgt een groot aantal jeugdigen voor de overeenkomstige "backgroundmusik"
 
Sneek, het watersportbolwerk
Kenmerk van de stad Sneek is de waterpoort uit de 17e eeuw. Het zou wel eens het meest gefotografeerde bouwwerk van Friesland kunnen zijn. In de stad zelf is het aantal ligplaatsen de afgelopen jaren aanzienlijk uitgebreid, zodat men zelfs in het hoogseizoen altijd nog een ligplaats kan vinden. Sneek biedt zeer goede mogelijkheden om te gaan winkelen. Zeer bezienswaardig is bovendien het scheepvaartmuseum met een omvangrijke collectie modellen, schilderijen en voorwerpen die tot de scheepsuitrusting behoren en behoorden. Eveneens is er een klein model-spoorbaanmuseum, dat een grote verzameling aan Nederlands spoorwegmaterieel bezit. Buitengewoon aantrekkelijk is een tocht per boot door de stadsgrachten van Sneek, waarbij drie bruggen moeten worden gepasseerd. In de zomer dient men voor het passeren daarvan met enige tijd rekening te houden, omdat het er altijd nogal druk is en het voor de bruggen zelfs tot filevorming komt. Maar ook dat is een onderdeel van de vakantie op het water, want de factor tijd behoort dan toch eigenlijk van ondergeschikt belang te zijn.
 
Romantisch IJlst
Hoewel IJlst slechts klein en bescheiden is, bezit deze plaats als sinds 1228 stadsrechten. Bovendien is IJlst een van de beroemde Friese elf steden. Komend vanaf Sneek zal de boottoerist aan de linker hand een imposante molen ontdekken. Het betreft een houtzaagmolen "De Rat" genaamd, die tot de mooiste in z'n soort behoort. Hij wert in 1683 in de buurt van Zaandam neergezet. In 1829 kwam de molen in het bezit van de houthandelsfamilie Oppedijk in IJlst. Hij werd gedemonteerd, naar Friesland getransporteerd en aan de rand van IJlst weer opgebouwd. In 1950 wilde men de molen afbreken. De gemeente heeft dit echter weten te verhinderen. Vandaag de dag draaien de wieken weer en de in totaal 39 zaagbladen ratelen bijna dagelijks. De molen "De Rat" kan tegen betaling van een bescheiden bedrag worden bezichtigd. Eveneens bezienswaardig zijn de stadsgrachten met de kleine bruggen en de prachtige lindebomen. Bijzonder aantrekkelijk is het huis "De Messingklopper" met z'n trapgevel uit de 17e eeuw. IJlst was een centrum voor de productie van schaatsen. Met de zogenaamde "Noren" werden en worden nog steeds schaatsrecords gebroken.
 
Gezellig Heeg
In Heeg komt de gehele watersportwereld bijeen. Het idyllisch gelegen dorp bezit niet alleen gezellige cafeetjes en buitengewone restaurants, maar ook uitstekende voorzieningen voor de watertoerist. Tot het begin van de 20e eeuw was de palinghandel met Londen de belangrijkste inkomstenbron voor het kleine dorp. De zogenaamde palingaken - schepen die ca. 18,5 m lang en 4,5 m breed waren - voeren met levende paling van Friesland naar Londen. Aan de bloeitijd van de palinghandel herinneren vandaag de dag nog statige koopmanshuizen. Ze konden alleen maar worden gebouwd, omdat men met de paling een klein fortuin kon verdienen. Versgerookte paling kan men in Heeg nog steeds kopen. In Veenstra's Vishal aan het water gelegen - wordt deze hapklaar bereid en smaakt hij kostelijk. Eveneens bezienswaardig is de scheepswerf Piersma, waar nog steeds traditionele houten schepen worden gebouwd.
 
Schilderachtig Woudsend
Het kleine dorpje Woudsend heeft zich in de afgelopen jaren als een magneet voor watersporters ontwikkeld. Enerzijds is het de moderne, maar tegelijkertijd gezellige jachthaven die voor een aangenaam verblijf zorgt. Anderzijds zijn het de smalle steegjes die een bijzondere aantrekkingskracht uitoefenen op de talrijke bezoekers. De twee molens - de zaagmolen "De Jager" en de korenmolen "Het Lam" - onderstrepen dit schilderachtige dorpsgezicht nog eens extra. Ook de gastronomie drukt een belangrijk stempel op het dorp, want dit kleine dorpje telt maar liefst 7 restaurants.
 
Sloten: stadje met slechts 700 inwoners
Hoewel Sloten slechts 700 inwoners telt, behoort deze plaats tot de Friese elf steden en wordt het stadsgezicht nog steeds door stevige vestingmuren bepaald. De beide waterpoorten zijn even bezienswaardig als de windmolen uit de 18e eeuw. Typisch voor het stadsbeeld van sloten zijn ook de prachtig gerestaureerde huizen en de bestrating met kinderhoofdjes in het centrum van het stadje. Helaas wordt het totale aanzicht door een groot zuivelbedrijf aan het water enigszins beïnvloed. Een jachthaven en diverse passantensteigers garanderen voor de watersporter een aangenaam verblijf.
 
Bolsward en zijn grachten
Bolsward heeft de bezoeker een middel-eeuws stadsgezicht te bieden, want vrijwel alle historische panden en de schitterende grachten zijn goed bewaard gebleven. Het gehele centrum van Bolsward heeft de allure van een oorspronkelijke hanzestad. Met het schip kan men tot bijna in het centrum komen, waar zich ook de meeste winkels bevinden. Het aanbod is de moeite waard en gaat veel verder dan de normale dagelijkse boodschappen. Ook zijn er enkele goede restaurants te vinden.
 
Langweer: een watersportparadijs
Langweer ligt een beetje afgelegen van de drukst bevaren waterwegen. Toch heeft dit lieflijke plaatsje zich tot een paradijs voor de watersporter ontwikkeld. De mogelijkheden zijn divers en de nabijgelegen Langweerder Wielen zijn een geliefde plek voor motor- en zeilboten. Bijzonder bezienswaardig is de schitterend bewaard gebleven dorpskern met de authentieke dorpsherbergen en de kleine winkeltjes. Goede aanlegplaatsen en havenfaciliteiten zijn er voldoende en ook de infrastructuur laat niets te wensen over.
 
De Friese IJsselmeerkust
De Friese IJsselmeerkust strekt zich uit van Makkum tot Lemmer. Daartussen liggen de historische plaatsen Workum, Hindeloopen en Stavoren. Stuk voor stuk zijn het ideale beginpunten voor een trip over het IJsselmeer of voor een tochtje naar de Wadden. Voor de watersporter bieden alle vijf steden en dorpen een overvloed aan mogelijkheden. Scheepswerven, zeilmakers, verhuurbedrijven en andere met de watersport verbonden ondernemingen zijn hier zo talrijk, dat het weken tijd zou vergen om overal alleen maar eventjes gedag te zeggen. Deze over het algemeen moderne bedrijven zijn gelukkig buiten de centra gevestigd, waardoor de oorspronkelijkheid van de plaatsen kon blijven bewaard.
 
Lemmer, de poort naar Friesland
Lemmer is inderdaad de poort naar Friesland, want de provinciegrens met Flevoland bevindt zich op slechts een steenworp afstand. De doorvaart met het schip is een bijzondere belevenis, want vooral de passage bij de brug -vlak voor de historische sluis met de opvallende torens - is heel erg smal. Maar zelfs met grote platbodem- of rondvaartschepen kan deze flessenhals probleemloos worden genomen.

Ook vroeger moest de gehele beroepsvaart door dit gat van de naald. Van verre is ook de schoorsteen van het grootste en enige wereldwijd nog bedrijfsklare stoomgemaal te zien. Voor watersporters die vanaf het IJsselmeer komen is de reusachtige schoorsteen bovendien een goed zichtbaar oriënterings-punt. In Lemmer kan men nog sporen van de Spanjaarden tegenkomen, want bij de middelste trekbrug staat een gebouw waarin nog steeds een kanonskogel vastzit. De schitterend gerestaureerde toren van de hervormde kerk is ook zeer de moeite van het bekijken waard. Hij vormt daarenboven tijdens de traditionele visserskerstmarkt het feestelijk verlichte middelpunt van Lemmer.
 
Charmant Hindeloopen
Hindeloopen behoorde ooit tot het verbond van de Hanze. Het bezit stadsrechten, hoewel het geen stedelijke allures heeft. Bijzonder charmant zijn de smalle grachten met de houten bruggetjes en de rij huizen langs de dijk. Dit stadje is zeer bekend vanwege de Hindelooper schilderkunst, een handwerk dat veel lijkt op de boerenschilderkunst. Het eerste Friese schaatsmuseum is een attractie, die zeker een bezoekje waard is.
 
Workum en de kunst
Het kleine stadje Workum heeft ook een eeuwenoude geschiedenis. Al heel vroeg werd dit plaatsje vanwege z'n keramische producten tot ver over de grenzen van Friesland bekend. Het meest markante bouwwerk is zonder meer het onlangs nog gerestaureerde waaggebouw. Meer dan 100.000 bezoekers komen ieder jaar weer om een bezoek te brengen aan het Jopie Huisman Museum. Deze plaatselijke kunstenaar weet als geen ander met zijn schilderijen van alledaagse gebruiksvoorwerpen bij de bezoekers een diepe indruk achter te laten. Behalve goede mogelijkheden om te winkelen beschikt Workum bovendien nog over uitstekende voorzieningen voor de watersport.
 
Pulserend Makkum
Makkum is een plaats waar veel scheepswerven te vinden zijn. Het centrum is echter volledig bewaard gebleven, want de meeste watersportbedrijven bevinden zich buiten de dorpsgrenzen van Makkum. Wereldberoemd zijn de producten van Tichelaars Koninklijke Aardewerk- & Tegelfabriek, die al bestaat sinds 1554. De kunstig beschilderde tegeltjes uit Makkum hebben zich zelfs tot een doorslaand exportsucces ontwikkeld. Als bijzonder mooi kan het vlak aflopende strand van Makkum worden betiteld, dat vooral bijzonder geliefd is bij gezinnen met kinderen. Maar ook voor de surfer is Makkum een waar paradijs en bootjesmensen treffen er een infrastructuur aan, die niet beter had kunnen zijn.
 
Hanzestad Stavoren
Stavoren - in het Fries Starum - is de oudste stad van Friesland. De historische stadkern is grotendeels intact gebleven en daarom ook zeer bezienswaardig. Bij de gerestaureerde sluis staat bovendien het beroemde standbeeld van het vrouwtje van Stavoren, dat in de 13e eeuw geleefd zou moeten hebben. Deze rijke koopmansweduwe gaf - zo zegt de sage - het geld met handenvol tegelijk uit en eindigde tenslotte in de bedelstaf. Voor de watersporters biedt Stavoren een breed scala aan diensten. De voorzieningen voor jachten zijn voortreffelijk en ook ligplaatsen - zowel voor permanente gasten als voor passanten - zijn er in voldoende mate aanwezig. Stavoren is bovendien de thuishaven voor een groot aantal schepen van de bruine vloot.
 
Noordelijk Dokkum
Dokkum is een ideaal startpunt voor vaarten over het Lauwersmeer en naar de provincie Groningen. Deze historische vestingsstad was in het begin van de 17e eeuw bovendien zetel van de admiraliteit van Friesland en Groningen. In het stadhuis vindt men nog steeds een raadszaal in rococostijl en in het regionale museum bevindt zich een verzameling klederdrachten en zilvergoed.
 
Vakantiebestemming Friesland
Op de voorafgaande pagina hebben wij u door Friesland geleid, een provincie die alles te bieden heeft, wat zich een rustzoekende vakantiegast maar kan wensen. Voor watersporters is dit in het bijzonder het geval, want de mogelijkheden voor interessante tochten en het aanbod aan zeil- en motorjachten is vrijwel onbeperkt. Misschien is het wel daarom dat uw volgende vakantiebestemming Friesland zal zijn. En waarom ook niet, want Friesland is er voor iedereen!