IJsselmeer ( niet voor elk schip toegelaten)

Het ontstaan van het IJsselmeer

De voormalige Zuiderzee wordt sinds de voltooiing van de Afsluitdijk tussen Den Oever (Noord-Holland) en Kornwerderzand (Friesland) IJsselmeer genoemd. Door die afsluiting werd de voorheen gevaarlijke zeearm een binnenwater. In 1932 werd het laatste stroomgat in de 30 kilometer lange Afsluitdijk gesloten. Tegelijkertijd werd op de Afsluitdijk een autoweg aangelegd om de provincie Friesland verkeerstechnisch beter te ontsluiten. Er was ook nog een spoorlijn over de Afsluitdijk gepland, maar die is nooit gerealiseerd. Nu verbindt een autosnelweg de plaatsen Kornwerderzand en Den Oever. Om naar het Wad of de Noordzee te komen moet de 'Stevinssluis' (Noord Holland) of 'Lorentz-sluis' (Friesland) worden gepasseerd. Bij de bouw van deze sluizen, zijn eveneens vestingwerken (kazematten) ontstaan. De bij deze verdedigingswerken van Kornwerderzand gelegerde troepen was de laatste Nederlandse eenheid die zich in het jaar 1940 aan de Duitsers heeft overgegeven. Omdat dit bouwwerk na de Tweede Wereldoorlog niet meer nodig was, raakte het al snel in verval. Het is aan een stichting en een groot aantal vrijwilligers te danken dat deze vestingwerken weer in hun oorspronkelijke staat konden worden teruggebracht. Onder de naam 'Kazemattenmuseum' is het imposante bouwwerk tien jaar geleden voor het publiek opgesteld. De drijvende kracht achter het project voor de drooglegging van een deel van de Zuiderzee was de bekende ingenieur Cornelis Lely. Deze geniale geleerde was ook bij de zogenaamde Zuiderzeewet betrokken, die al op 14 juni 1918 door het parlement werd aangenomen.

Verhalen rondom de Zuiderzee

Voor de Afsluitdijk werd gebouwd, werden de bewoners rondom deze zeearm nog veel meer aan de grillen van de natuur blootgesteld dan tegenwoordig. De dijk heeft niet in de laatste plaats een beschermende functie. Rondom de voormalige Zuiderzee bestaan talrijke verhalen over mensen en alles wat ze mee hebben gemaakt. Een van deze verhalen staat hieronder beschreven.

Overleven op een ijsschots

De strenge winter van 1849/1850 zorgde voor veel ijs op de toenmalige Zuiderzee. Dat had tot gevolg, dat de vele vissers geruime tijd hun brood niet konden verdienen. Daarom gingen in Durgerdam vader Klaas Bording en zijn zonen Klaas junior en Jacob met hun sleeën het ijs op. Ze wilden gaan vissen en hadden slechts een kan warme koffie, wat gedroogde vis en roggebrood bij zich. Op een geschikte plek hakten ze een gat in het ijs en lieten een visnet in het water zakken. Door met stokken op het ijs te slaan werden de vissen gelokt. De vangst was die dag uitermate goed. Toen het drietal weer naar Durgerdam terug wilde keren, zag vader Bording dat het ijs van het vasteland was losgeraakt. De vissers dreven op een ijsschots de Zuiderzee in. Daarbij begon het ook nog mistig te worden en was er al gauw geen land meer te zien. Zo'n veertien dagen lang dreef het drietal op het water van de Zuiderzee. Een week is er weliswaar een reddingsboot op zoektocht gegaan, maar de vissers werden niet gevonden. Door toeval konden ze na veertien dagen worden gered. Toch overleefde alleen de jongste zoon Jacob dit drama.

Een fantastisch vaargebied

Het IJsselmeer is tegenwoordig het populairste vaargebied van Nederland. Toch moeten de gevaren van het IJsselmeer niet worden onderschat en de eigen vaardigheden niet worden overschat. Wie toch een tocht op het IJsselmeer wil gaan maken, moet het gebied goed kennen en over veel ervaring beschikken. De weersvoorspelling is een belangrijke factor waarmee bij de planning van een tocht rekening gehouden dient te worden, omdat de weersomstandigheden snel kunnen veranderen, wat vooral onervaren zeilers in grote moeilijkheden zou kunnen brengen. Wie niet helemaal zeker is, moet voordat hij aan de tocht begint bij iemand die het gebied goed kent, bijvoorbeeld een verhuurder of een havenmeester, informeren of het mogelijk is de tocht te gaan maken. Vooral bij zwaar weer zijn de steile en korte golven, die door de geringe diepte van het IJsselmeer - de gemiddelde waterdiepte is slechts 4 meter -ontstaan, bijzonder gevaarlijk. De op het IJsselmeer toegelaten huurjachten beschikken natuurlijk over de noodzakelijke reddingsmiddelen. Met een jacht van Yachtcharter De Brekken zit u altijd goed, want op die jachten is alles aanwezig wat voor een veilige tocht op het IJsselmeer nodig is.

Nog een dijk

Tussen Enkhuizen en Lelystad bevindt zich nog een tweede dijk. Deze scheidt het IJsselmeer van het Markermeer. Ook hier bevinden zich aan beide uiteinden sluizen. Bij Lelystad zijn dat de Houtribsluizen en bij Enkhuizen de Krabbergatsluizen. Een weg vormt de verbinding tussen de provincies Noord-Holland en Flevoland. Flevoland heeft de watersporter verschillende moderne en grote jachthavens te bieden die niets meer te wensen over laten. Deze zijn vooral te vinden in de buurt van Lelystad en Almere.

Schilderachtige steden en dorpjes

In schel contrast met de moderne jachthavens en de futuristische steden in de provincie Flevoland staan de vaak pittoreske en lieflijke dorpjes en steden in Friesland en Noord-Holland. In Friesland zijn dit met name Makkum, Workum, Hindeloopen, Stavoren en Lemmer. Deze plaatsjes zijn zeer uitnodigend en bieden voor de watersporters uitstekende faciliteiten. Voorheen waren de handel, visserij en scheepvaart belangrijke bronnen van inkomsten. Prachtige burgerhuizen die met veel liefde zijn gerestaureerd, resten nog uit lang vervlogen dagen. Ook in Noord-Holland zijn dergelijke huizen te vinden, hoewel de nog bewaard gebleven bouwwerken uit de 17e en 18e eeuw nog veel meer rijkdom doen vermoeden. In Medemblik, Enkhuizen, Hoorn of Monnikendam kan men zich er heel goed een voorstelling van maken, hoeveel bedrijvigheid er in de straten en op de pleinen ooit moet zijn geweest. Koopmanshuizen, waaggebouwen, historische restaurants en opslagplaatsen vormen de coulissen bij een wandeling door de afgelopen eeuwen. Op vele plaatsen kan men met de boot in het 'verleden' aanleggen. En toch vindt men overal moderne en hedendaagse faciliteiten ten behoeve van de gehele watersport. Het IJsselmeer en het Markermeer zijn daarom beslist geweldige gebieden voor schippers, die het zeilen willen combineren met cultuur en geschiedenis.